Ο Τραγικός

Το να υπάρχεις σημαίνει να είσαι θεληματικός και παράφορος και να έχεις συνείδηση αυτής της ποιότητάς σου, να «γίγνεσαι» μέσα στο χρόνο και να πραγματοποιείς αυτό το «γίγνεσθαι» με την εκλογή, την απόφαση και το πάθος.

Ύπαρξη, δηλαδή, σημαίνει πάθος, χρονικότητα, εγρήγορση και «ενεργός σκέψη»

Δεν είναι όλοι οι παθόντες τραγικοί. Ο τραγικός τιμά την ύπαρξή του. Continue reading

Για την αγάπη προς τον πλησίον

“Προσκολλείστε στον πλησίον σας, και αυτό το εκφράζετε με ωραία λόγια. Εγώ όμως σας λέω: η αγάπη σας προς τον πλησίον σας είναι κακή αγάπη προς τον εαυτό σας. Κινείστε προς τον πλησίον σας προκειμένου να ξεφύγετε από τον εαυτό σας, και αυτό προσπαθείτε να το εξυψώσετε σε αρετή.”

Continue reading

Περί Ηθικής

Τι είναι ηθικό; Ποιες πράξεις είναι αποδεκτές και ορθές; Ποιες ανάρμοστες και λανθασμένες;

Δύσκολα ερωτήματα που δεν σηκώνουν απερίσκεπτη απάντηση. Δεν είναι τυχαίο που στα θέματα ηθικής σπάνια βρίσκεται κοινό έδαφος μεταξύ των φιλοσοφούντων επί του θέματος.

Και όμως υπάρχει μια ηθική με μεγάλο προτέρημα υποστηρικτών σε σχέση με τις άλλες, που κατά ευρεία ομολογία προσφέρει το μεγαλύτερο δυνατό προσωπικό και κοινωνικό όφελος . Ηθική με υποστηρικτές από τον Αριστοτέλη μέχρι τον Νίτσε και τον Φρόυντ.

Πρόκειται για την «Ηθική της Ειλικρίνειας». Μια ηθική πέρα από σκοπιμότητες που στόχο έχει την εξυπηρέτηση της αλήθειας. Συνώνυμή της η «Ηθική της Γλώσσας».

Στόχος της επικοινωνίας δεν είναι άλλος από την αποκάλυψη και κατανόηση σκέψεων μεταξύ των συνομιλιτών. Για τη διασφάλιση της επίτευξης του στόχου της επικοινωνίας οι συνομιλητές υποχρεούνται σε σαφήνεια και ειλικρίνεια. Η εν αντιθέση με την αποκάλυψη συγκάλυψη των σκέψεων και προθέσεων παραβιάζει την ηθική της επικοινωνίας και διακυβέβει την αξιοπρέπεια και αξιοπιστία του ομιλιτή. Και τότε η συνάντηση δεν είναι παρά μια προδοσία.

ΑΓ

Η Ηδονή από τον Επίκουρο στον Φρόυντ

Ο Επίκουρος, ο πρώτος φιλόσοφος που ως στόχο της σκέψης του έβαλε την ανθρώπινη ευδαιμονία, δίδαξε ότι η ηδονή και ο πόνος, σωματικοί ή ψυχικοί, είναι το μέτρο για το τι πρέπει να προτιμούμε και τι να αποφεύγουμε. Continue reading

Τι είναι μεγάλο;

Μεγάλο είναι να μην συμβιβάζεσαι. Μην συμβιβάζεσαι με μέτριες λύσεις.
Μεγάλο είναι να μην έχεις παρέες. Μεγάλο είναι να έχεις φίλους. Φίλους μεγάλους. Φίλους μεγάλους που έχουν φίλους μόνο άλλους μεγάλους.
Μεγάλο είναι να ερωτεύεσαι. Ή καλύτερα ο έρωτας είναι για τους μεγάλους. Μόνο οι μεγάλοι ερωτεύονται, οι υπόλοιποι ερωτοτροπούν.
Μεγάλο είναι να έχεις υπομονή. Υπομονή να προσπαθείς. Υπομονή μέχρι να θερίσεις.
Μεγάλο είναι να μην σπαταλάσαι. Μεγάλο είναι να δίνεσαι. Για το σκοπό σου να δίνεσαι. Ο μεγάλος σκοπός δικαιολογεί και το μεγαλύτερο ρίσκο. Μεγάλο ειναι να έχεις σκοπούς που αξίζουν την ανάληψη του μεγαλύτερου ρίσκου.
Μεγάλο είναι να προσπαθείς να γίνεις μεγάλος αν και μικρός. Να έχεις το θάρρος να ανέβεις το βουνό και ας εχεις τα μισά απο τα απαραίτητα εφόδια.
Μεγάλο είναι να είσαι σκληρός. Σκληρός στην αυτοκριτική σου. Να μην σου ξεφεύγεις.
Μεγάλο είναι να πολεμάς. Όχι μόνο για τη ζωή σου αλλά και για τα ιδανικά σου.
Μεγάλο είναι να γράφεις. Αλλά πως να γράφεις; Να γράφεις με αίμα. Το μελάνι ειναι για τους γραφιάδες.
Μεγάλο είναι να ξαγρυπνάς ψάχνοντας τι ειναι μεγάλο.
 ΑΓ

Είσαι «άνθρωπος μικρός, κοινός».

Σε φωνάζουν ανθρωπάκο, κοινό άνθρωπο. Λένε πως χάραξε n εποχή σου, n «εποχή τoυ κοινού ανθρώ­που». Μα δεν είσαι εσύ που το λες, ανθρωπάκο. Το λένε εκείνοι, οι αντιπρόεδροι των μεγάλων εθνών, Οι εργα­τοπατέρες, οι μετανιωμένοι γιοι των αστών, οι πολιτικοί και οι φιλόσοφοι. Continue reading

Το μεγάλο ταξίδι του Δάντη

Λίγες ημέρες πριν το πάσχα του 1300, ο Δάντης ξεκίνησε το ταξίδι του στην ανθρώπινη ψυχή. Το ταξίδι του αυτό χωρίζεται σε τρεις χωροχρονικές ενότητες: πρώτα «Κόλαση», έπειτα «Καθαρτήριο» και τέλος «Παράδεισος». Όλα όσα βίωσε και είδε κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του τα αφηγήθηκε ποιητικά στο έργο του «Θεία Κωμωδία», ένα έργο ολάκερο συμβολισμός. Continue reading

Ο Ηρωικός

«Η ζωή είν’ ένας διαρκής αγών, μία αδιάκοπος, χωρίς τέρμα και χωρίς σταμάτημα, μάχη εναντίον της φύσεως, εναντίον των άλλων ανθρώπων, εναντίον του εαυτού μας…
Ο ηρωικός ‘Ανθρωπος αποτελεί ο ίδιος κέντρον του εαυτού του, ελεύθερος εις την απομόνωσίν του, αριστοκρατικός με την απόστασιν εις την οποίαν κρατεί τους άλλους, απτόητος με το θάρρος της προσωπικής του γνώμης και της προσωπικής του ευθύνης, υπερήφανος μέσα εις το άβατον τέμενος της μοναξιάς του. Δι’ αυτό δεν καταδέχεται να φθονεί, μήτε να παραβγαίνει με τους άλλους· δεν χρειάζεται να βεβαιώνει εις τον εαυτό του μ’ αυτό το μέσον, με την εξωτερικήν αναγνώρισίν του δηλαδή, την υπεροχήν του…

Γνωρίζει, ότι σημασίαν δεν έχει το περιεχόμενον των ιδεών ενός ανθρώπου, αλλ’ η ψυχική δύναμις με την οποίαν τας κατέκτησε και τας κατέχει, όχι το τι πιστεύεις, αλλά το πώς πιστεύεις ό,τι πιστεύεις…

Υπερήφανος είναι, όχι εγωιστής. Δι’ αυτό σπαταλά τον εαυτό του. Η ευτυχία του είναι να δαπανά, ακριβέστερον ακόμη: να δαπανάται»

Ιωάννης Συκουτρής

H «Άλκηστις» του Ευριπίδη και η συνειδητότητα του ζην

Το περασμένο Σάββατο, 29 Ιουλίου, είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω στο αρχαίο θέατρο Επιδαύρου το έργο του Ευριπίδη «Άλκηστις» σκηνοθετημένο από την Κατερίνα Ευαγγελάτου. Πρόκειται για το πιο αινιγματικό έργο του τραγικού ποιητή, που αμφιταλαντεύεται μεταξύ σάτιρας και τραγικότητας, θίγοντας μεγάλα θέματα, όπως τον θάνατο, τη δειλία, την αξιοπρέπεια και την αξία της ζωής, ανεξαρτήτως φύλου και ηλικίας.
Continue reading

Ο Φρόυντ για τη θρησκευτικότητα

Μέσα στο τεράστιο έργο του, ο Φρόυντ ασχολήθηκε εκτενώς και με τη θρησκευτικότητα. Η έρευνά του στόχευε στην αποκάλυψη των αιτιών της δημιουργίας αισθημάτων θρησκευτικότητας στους ανθρώπους, στον τρόπο λειτουργίας της εκκλησίας ως ομάδα και στα συναισθηματικά δυναμικά που αναπτύσσονται μεταξύ των μελών της. Τα αποτελέσματα της μελέτης του και οι απόψεις του περιλαμβάνονται στα βιβλία του “Πολιτισμός ως πηγή δυστυχίας”, “Το μέλλον μιας αυταπάτης” και “Ψυχολογία των μαζών και ανάλυση του Εγώ”. Continue reading

Η ανατομία του ψυχικού οργάνου

Αντικείμενο στοχασμού εδώ και χιλιάδες χρόνια, η ανατομία της ανθρώπινης ψυχής παραμένει έως και σήμερα ένα μυστήριο. Κατά την προσωπική μου άποψη τα μοντέλα τα οποία πρέπει να μελετηθούν αρχικώς από κάθε ενδιαφερόμενο επί του θέματος είναι αυτό του Πλάτωνα, που αναλύεται στο έργο του “Φαίδωνας”, αυτό του Αριστοτέλη που παραθέτεται στο έργο του “Περι Ψυχής” καθώς και αυτό του Φρόυντ που παρουσιάζεται στο βιβλίο του “Πολιτισμός ως πηγή δυστυχίας”. Continue reading

Πολυάσχολοι και Ανύπαρκτοι

Το ότι όρισε η φύση τη ζωή μας να την κατέχει η μέριμνα είναι εύκολο να το καταλάβουμε. Αρκεί να ρίξουμε ένα βλέμμα στους σκοπούς και τους στόχους που θέτει ο καθένας μας. Από τη στιγμή που θα νοήσει ως τη στιγμή που θα τα κλείσει, περνά τη ζωή του μέσα σε στόχους. Κάθε φορά που θα πετύχουμε το στόχο που έχουμε, αμέσως έχει εμφανισθεί στον ορίζοντα καινούργιος. Η ζωή μας είναι μια παραπομπή σε συνεχώς εμφανιζόμενους στόχους, κατά το ακόλουθο σχήμα. Continue reading

Ο Αναξίμανδρος και η θεωρία των συνεχών κοσμογονιών

Ο Αναξίμανδρος, ( αρχ. Ἀναξίμανδρος 610 π.Χ. – 547 π.Χ.), ήταν ο πρωτός  από τους φυσικούς φιλόσοφους ή φυσιολόγους της Ιωνίας. Υπήρξε μαθητής του Θαλή και διάδοχός του στη σχολή της Ιωνίας. Ο ελληνικός φιλοσοφικός στοχασμός ξεκινάει με τον Αναξίμανδρο.

Continue reading

“Be positive”and “Be confident”

Σιχένομαι όλες τις συμβουλές συμπεριφορικού χαρακτήρα που προωθεί η δυτική κουλτούρα, μα πιο πολύ από όλες σιχένομαι τις “be positive” και “be confident”.

Η πρώτη δημιουργεί σχιζοειδείς προσωπικότητες, αφού προτείνει στο άτομο να αισθάνεται μια μόνιμη αισιοδοξία την οποία πρέπει και να εξωτερικεύει, προκαλώντας του έτσι σχίση από τα αληθινά του συναισθήματα και καλλιεργώντας του μια μόνιμη υποδόρια κατάθλιψη, αφού δεν μπορεί να ανταπεξέλθει στην παγίωση μιας ψυχαναγκαστικής αισιοδοξίας. 

Η δεύτερη, καταλύτης στην ανάπτυξη ναρκισιστικών τάσεων, πιέζει το άτομο να αναπτύξει μια τεχνητή αυτοπεποίθηση, ανεξαρτήτως αν εκλείπουν ρεαλιστικοί λόγοι, οδηγώντας το στη διεξοδική λύση του έρωτα προς τον ίδιο τον εαυτό του.

ΑΓ

Το πράττειν σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, του “Damien Clerget – Gurnaud”

Εάν η φιλοσοφία έχει λόγο ύπαρξης, αυτός μπορεί μονάχα να βρεθεί στα σοκάκια της ταπεινής καθημερινότητας του κάθε ανθρώπου. Επειδή φιλοσοφία δεν είναι να αναρωτιέσαι γιατί ζεις, αλλά πώς θα ‘πρεπε να ζεις – πώς να ζεις με ευδαιμονία, όντας πιστός στα βαθύτερα θέλω σου και ειλικρινής μπροστά στο “Είναι” σου. Continue reading

Η Πρωτοτυπία κατά τον Ντοστογιέφσκι

Η πρωτοτυπία, η διαφορετικότητα – λέξεις άγνωστες στον μέσο άνθρωπο, στον ταπεινό πολίτη και το “καλό” παιδί. Ιδέες τρομακτικές για τους γονείς, για τους δασκάλους, για τους πολιτικούς. Έννοιες που οδηγούν σε μονοπάτια σκοτεινά, μοναχικά και αβέβαια, που κάθε “συνετός” άνθρωπος θα “έπρεπε” να αποφεύγει.

Continue reading

Εργασία και ατομικότητα

Αυτοί οι δήθεν αναγνωρισμένοι άνθρωποι , οι τιμημένοι, είναι ένας σωρός από σκουπίδια και τίποτε άλλο. Είναι όμως γεμάτοι από εκείνα ακριβώς τα σκουπίδια που θέλει η κοινωνία. Και η κοινωνία τους ανταμείβει, δίνοντάς τους βραβεία.

Continue reading

Ο πολύτιμος χρόνος των ώριμων ανθρώπων

Ένα απόσπασμα από έργο του Βραζιλιάνου Ποιητή, Συγγραφέα, δοκιμιογράφου, φωτογράφου και μουσικολόγου, του Mario de Andrade (1893 – 1945).

«Μέτρησα τα χρόνια μου και συνειδητοποίησα, ότι μου υπολείπεται λιγότερος χρόνος ζωής απ’ ό,τι έχω ζήσει έως τώρα…

Continue reading

Λόγος καί Λογοκρατία

Γιά τον ‘Έλληνα (μαθηματικό Ευκλείδη ύπάρχει ή έξης πληροφορία: «Όταν κάποιος, πού άρχισε νά διδάσκεται γεωμετρία άπό τον Ευκλείδη καί εμαθε το πρώτο θεώρημα, τον ρώτησε τί κέρδος Θά εχη τώρα πού τό εμαθε, ό Ευκλείδης κάλεσε τον δοϋλο του και του είπε: «δός του τρεις δεκάρες, έπειδή πρέπει νά κερδίζη άπ’ αυτά πού μαθαίνει». Continue reading

Ο Μπέρτραντ Ράσελ και το όριο της λογικής

Φανταστείτε ότι ζείτε σε ένα χωριό, όπου ισχύει ένας πολύ περίεργος νόμος. Ο νόμος λέει :

1) Όλοι οι κάτοικοι πρέπει να κυκλοφορούν καλοξυρισμένοι

2) Οι κάτοικοι δεν πρέπει να ξυρίζονται μόνοι τους, αλλά από τον κουρέα του χωριού.

Continue reading